{"id":1426,"date":"2015-09-21T19:34:50","date_gmt":"2015-09-21T19:34:50","guid":{"rendered":"http:\/\/kp.janwizerunek.pl\/?p=1426"},"modified":"2015-09-21T19:34:50","modified_gmt":"2015-09-21T19:34:50","slug":"sok-z-cebuli-i-martwa-glowa-na-oltarzu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/blog\/2015\/09\/21\/sok-z-cebuli-i-martwa-glowa-na-oltarzu\/","title":{"rendered":"Sok z cebuli i martwa g\u0142owa na&#8230; o\u0142tarzu"},"content":{"rendered":"<p><strong>Barwy, kt\u00f3re wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 w Ko\u015bciele Pokoju spod wiekowej patyny, brudu i przemalowa\u0144, tworz\u0105 niezwykle r\u00f3\u017cnorodn\u0105 palet\u0119. Jest tu czer\u0144 sadzy i czer\u0144 kostna, uzyskiwana ze spalonych ko\u015bci, o cieplejszej tonacji.<br \/>\n<\/strong><!--more--><\/p>\n<p>Dalej ca\u0142a gama br\u0105z\u00f3w: ugry, sieny (naturalna i palona, o bardziej oran\u017cowym odcieniu), umbra naturalna, raczej szarozielona i umbra palona, ciep\u0142a, dominuj\u0105ca na emporach. Na ambonie, o\u0142tarzu i prospekcie organowym pojawia si\u0119 czerwie\u0144 angielska. \u2013 To barwnik historyczny tak rzadko stosowany, \u017ce trudno go dzisiaj kupi\u0107 \u2013 opowiada konserwator Ryszard W\u00f3jtowicz. W barwach ciep\u0142ych mie\u015bci si\u0119 jeszcze \u017c\u00f3\u0142cie\u0144 cynowa widoczna tak\u017ce na emporach. W\u015br\u00f3d czerwieni\/fiolet\u00f3w zaskoczeniem by\u0142 caput mortuum, dos\u0142ownie \u201emartwa g\u0142owa\u201d, czyli czerwie\u0144 \u017celazowa, kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 m.in. na o\u0142tarzu. \u2013 Zdumia\u0142o mnie, \u017ce tak dobrze si\u0119 zachowa\u0142a, pi\u0119knie kontrastuj\u0105c z biel\u0105 \u2013 dodaje konserwator. W\u015br\u00f3d braw zimnych jest sporo ultramaryny. W \u015bredniowieczu by\u0142 to niezwykle kosztowny barwnik, dro\u017cszy od z\u0142ota, pozyskiwany ze sproszkowanego kamienia p\u00f3\u0142szlachetnego lapis lazuli, sprowadzanego z Bliskiego Wschodu. Cz\u0119sto zast\u0119powano go ta\u0144szym azurytem (barwnikiem miedziowym). W \u015bwi\u0105tyni widnieje r\u00f3wnie\u017c ja\u015bniejszy od ultramaryny ceruleum, czyli blady b\u0142\u0119kit nieba.<\/p>\n<p>Opr\u00f3cz bieli barytowej i o\u0142owiowej pojawia si\u0119 tak\u017ce szypolen, czyli biel polerowana, zwana kr\u00f3lewsk\u0105, typowa w XVIII wieku. To nie tyle farba, co technika: nak\u0142adano kilkana\u015bcie cienkich warstw kredy i kleju ze sk\u00f3r zwierz\u0119cych, ka\u017cd\u0105 polerowano po wyschni\u0119ciu, a ca\u0142o\u015b\u0107 pokrywano werniksem z szelaku, czyli naturalnej \u017cywicy pozyskiwanej z owad\u00f3w. Tak\u0105 szklist\u0105 biel na\u015bladuj\u0105c\u0105 marmur czy alabaster wida\u0107 teraz doskonale m.in. w rze\u017abach postaci arcykap\u0142ana Aarona, Moj\u017cesza, Jania Chrzciciela i innych fragmentach o\u0142tarza, ambony czy szafy organowej. Nazwa szypolen pochodzi z w\u0142oskiego \u201ecipolla\u201d, cebula. Soku z cebuli i czosnku, o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach antyseptycznych, dodawano do pod\u0142o\u017ca, \u017ceby zabezpieczy\u0107 drewno przed szkodnikami.<\/p>\n<p>&#8211; Natomiast je\u015bli chodzi o zielenie, dopiero jeste\u015bmy w fazie bada\u0144. Na ok\u0142adzinach \u015bcian mamy prawdopodobnie ziemi\u0119 zielon\u0105 i malachit \u2013 m\u00f3wi konserwator.\u00a0 \u2013 Na pewno ko\u015bci\u00f3\u0142 w oryginale nie by\u0142, tak jak teraz, zdominowany przez brudn\u0105 ziele\u0144. To efekt kiepskich przemalowa\u0144 sprzed wieku, kt\u00f3re zafa\u0142szowa\u0142y obraz \u015bwi\u0105tyni. Ta mroczna tonacja jest zaprzeczeniem baroku, kt\u00f3ry l\u015bni\u0142 od barw, z\u0142ota i srebra. Tak\u017ce w tym ko\u015bciele z\u0142oto i srebro uzupe\u0142niaj\u0105 kolorystyk\u0119, \u0142\u0105cznie z laserunkami na srebrze imituj\u0105cymi z\u0142oto i \u017cywe barwy czerwieni i zieleni.<\/p>\n<p>Z\u0142oty okaza\u0142 si\u0119 m.in. baranek nad o\u0142tarzem, wcze\u015bniej czarny od brudu. \u2013 Przypuszczali\u015bmy, \u017ce b\u0119dzie raczej srebrny lub bia\u0142y \u2013 dodaje Ryszard W\u00f3jtowicz. Farby, kt\u00f3rymi ozdabiano \u015bwi\u0105tyni\u0119 przed wiekami \u2013 rodzaj pigment\u00f3w, spoiwa, technika nak\u0142adania \u2013 s\u0105 badane w laboratoriach na UMK w Toruniu i w niezale\u017cnych pracowniach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Barwy, kt\u00f3re wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 w Ko\u015bciele Pokoju spod wiekowej patyny, brudu i przemalowa\u0144, tworz\u0105 niezwykle r\u00f3\u017cnorodn\u0105 palet\u0119. Jest tu czer\u0144 sadzy i czer\u0144 kostna, uzyskiwana ze spalonych ko\u015bci, o cieplejszej tonacji.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1427,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,8],"tags":[25,36],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v20.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Sok z cebuli i martwa g\u0142owa na... o\u0142tarzu - Church of Peace | EN<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/blog\/2015\/09\/21\/sok-z-cebuli-i-martwa-glowa-na-oltarzu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Sok z cebuli i martwa g\u0142owa na... o\u0142tarzu - Church of Peace | EN\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Barwy, kt\u00f3re wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 w Ko\u015bciele Pokoju spod wiekowej patyny, brudu i przemalowa\u0144, tworz\u0105 niezwykle r\u00f3\u017cnorodn\u0105 palet\u0119. Jest tu czer\u0144 sadzy i czer\u0144 kostna, uzyskiwana ze spalonych ko\u015bci, o cieplejszej tonacji.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/blog\/2015\/09\/21\/sok-z-cebuli-i-martwa-glowa-na-oltarzu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Church of Peace | EN\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-09-21T19:34:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/10\/DSC_3173.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"900\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kp_admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kp_admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/blog\/2015\/09\/21\/sok-z-cebuli-i-martwa-glowa-na-oltarzu\/\",\"url\":\"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/blog\/2015\/09\/21\/sok-z-cebuli-i-martwa-glowa-na-oltarzu\/\",\"name\":\"Sok z cebuli i martwa g\u0142owa na... o\u0142tarzu - Church of Peace | EN\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/#website\"},\"datePublished\":\"2015-09-21T19:34:50+00:00\",\"dateModified\":\"2015-09-21T19:34:50+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/#\/schema\/person\/c2a0d882e00c74d5f5b7247d932e4b67\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/blog\/2015\/09\/21\/sok-z-cebuli-i-martwa-glowa-na-oltarzu\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/blog\/2015\/09\/21\/sok-z-cebuli-i-martwa-glowa-na-oltarzu\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/blog\/2015\/09\/21\/sok-z-cebuli-i-martwa-glowa-na-oltarzu\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Sok z cebuli i martwa g\u0142owa na&#8230; o\u0142tarzu\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/#website\",\"url\":\"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/\",\"name\":\"Church of Peace | EN\",\"description\":\"The largest wooden baroque church in the world!\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/#\/schema\/person\/c2a0d882e00c74d5f5b7247d932e4b67\",\"name\":\"kp_admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6459403e851d85c16b37c14a00da5fa2?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6459403e851d85c16b37c14a00da5fa2?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kp_admin\"},\"url\":\"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/blog\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sok z cebuli i martwa g\u0142owa na... o\u0142tarzu - Church of Peace | EN","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/blog\/2015\/09\/21\/sok-z-cebuli-i-martwa-glowa-na-oltarzu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Sok z cebuli i martwa g\u0142owa na... o\u0142tarzu - Church of Peace | EN","og_description":"Barwy, kt\u00f3re wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 w Ko\u015bciele Pokoju spod wiekowej patyny, brudu i przemalowa\u0144, tworz\u0105 niezwykle r\u00f3\u017cnorodn\u0105 palet\u0119. Jest tu czer\u0144 sadzy i czer\u0144 kostna, uzyskiwana ze spalonych ko\u015bci, o cieplejszej tonacji.","og_url":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/blog\/2015\/09\/21\/sok-z-cebuli-i-martwa-glowa-na-oltarzu\/","og_site_name":"Church of Peace | EN","article_published_time":"2015-09-21T19:34:50+00:00","og_image":[{"width":600,"height":900,"url":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2015\/10\/DSC_3173.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"kp_admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"kp_admin","Est. reading time":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/blog\/2015\/09\/21\/sok-z-cebuli-i-martwa-glowa-na-oltarzu\/","url":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/blog\/2015\/09\/21\/sok-z-cebuli-i-martwa-glowa-na-oltarzu\/","name":"Sok z cebuli i martwa g\u0142owa na... o\u0142tarzu - Church of Peace | EN","isPartOf":{"@id":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/#website"},"datePublished":"2015-09-21T19:34:50+00:00","dateModified":"2015-09-21T19:34:50+00:00","author":{"@id":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/#\/schema\/person\/c2a0d882e00c74d5f5b7247d932e4b67"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/blog\/2015\/09\/21\/sok-z-cebuli-i-martwa-glowa-na-oltarzu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/blog\/2015\/09\/21\/sok-z-cebuli-i-martwa-glowa-na-oltarzu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/blog\/2015\/09\/21\/sok-z-cebuli-i-martwa-glowa-na-oltarzu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Sok z cebuli i martwa g\u0142owa na&#8230; o\u0142tarzu"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/#website","url":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/","name":"Church of Peace | EN","description":"The largest wooden baroque church in the world!","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/#\/schema\/person\/c2a0d882e00c74d5f5b7247d932e4b67","name":"kp_admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6459403e851d85c16b37c14a00da5fa2?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6459403e851d85c16b37c14a00da5fa2?s=96&d=mm&r=g","caption":"kp_admin"},"url":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/blog\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1426"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1426"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1426\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1427"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1426"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1426"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kosciolpokoju.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1426"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}