Zdarzyło się w czerwcu…

16 czerwca 1753 r. August Gottfried Hoffmann zakończył prace nad całością rzeźbiarskiej kompozycji ołtarza, który powstał z okazji jubileuszu 100-lecia Kościoła Pokoju. Ołtarz był jeszcze wówczas w stanie surowym i czekał na pokrycie polichromią. Pochodzący z Drezna rzeźbiarz, będący także twórcą ambony, otrzymał za tę pracę wynagrodzenie 1000 talarów.

W opracowaniu „Kościół Pokoju w Świdnicy w okresie habsburskim. Wystrój i wyposażenie” dr Agnieszka Seidel-Grzesińska pisze:

„W latach 1752–1753, już w okresie panowania pruskiego, z okazji jubileuszu 100-lecia fundacji kościoła, wykonany został obecny ołtarz. Jego twórcą, podobnie jak ambony, był Gottfried August Hoffmann, z którym współpracował cieśla nazwiskiem Grunwald. Fundusze na ten cel pozyskano dzięki hojności Petera Pauliandera, świdnickiego garncarza szwedzkiego pochodzenia. Nowy ołtarz musiał przyciągać uwagę odwiedzających świątynię gości. Jego pierwszy znany opis pochodzi z 1785 r.: Friedrich Albert Zimmermann określił go jako „ein schoenes Gebaeude” [„piękny obiekt”].

Niewątpliwie opinia ta musiała być powszechna, o czym świadczy chociażby przejęcie jego zasadniczej dyspozycji przestrzennej w wykonanym w latach 70. XVIII w. ołtarzu ambonowym kościoła św. św. Piotra i Pawła w pobliskich Świebodzicach. Dzięki opisowi Zimmermanna wiadomo też, że trzony kolumn ołtarza były marmoryzowane, a ich bazy i kapitele złocone, co z pewnością – poprzez stworzenie sugestii szlachetnego i trwałego materiału – miało podnieść rangę tego wykonanego z drewna dzieła. Ołtarz stanowi monumentalną strukturę architektoniczno-rzeźbiarską. Na dwustopniowym cokole stanęło sześć korynckich kolumn wspierających pełne belkowanie. Centralnie pomiędzy nimi umieszczona została scena Chrztu Chrystusa, do której odnosi się inskrypcja na fryzie (Łk 9,35).

Aspekt trynitarny przedstawienia zaakcentowany został przez obecność nad grupą gołębicy Ducha Świętego i Oka Opatrzności. Całość wieńczy figura Baranka z chorągiewką rezurekcyjną, stojącego na księdze o siedmiu pieczęciach. W predelli umieszczono scenę Ostatniej Wieczerzy. Usytuowane po północnej stronie ołtarza postacie Mojżesza i Aarona uosabiają Stary Testament, stojący po stronie południowej apostołowie św. Paweł i św. Piotr to głosiciele Nowego Przymierza.

Kompozycja ołtarza rozwija się zatem w dwóch kierunkach, których zwornikiem jest przełomowy dla dziejów Zbawienia moment Chrztu Chrystusa. Na osi poziomej jest tu eksponowany wątek luterańskiego „transitus”: „de lege ad gratiam, de peccato ad justitiam, de Mose ad Christum” [„od prawa ku łasce, od grzechu ku sprawiedliwości, od Mojżesza ku Chrystusowi”], na osi wertykalnej – kwestie boskości Chrystusa i ofiary eucharystycznej”.

Print your tickets